In 2026 bezocht Schoolplatenmuseum.nl de verzamelaars Ria en Tom in Duitsland. Hun collectie van meer dan 600 schoolplaten groeide in tientallen jaren uit tot een van de mooiste particuliere verzamelingen die wij hebben mogen zien. In dit interview vertellen zij over hun passie, favoriete platen en waarom deze educatieve wandplaten volgens hen cultureel erfgoed zijn.
Soms ontmoet je mensen waarvan je direct merkt dat een verzameling veel meer is dan een verzameling. Dat gebeurde tijdens ons bezoek aan Ria en Tom in Duitsland.
Wat begon als een afspraak om een collectie schoolplaten te bekijken, groeide uit tot een bijzondere ontmoeting met twee mensen die tientallen jaren van hun leven hebben gewijd aan het verzamelen, bewaren en waarderen van educatief erfgoed.
Onlangs heeft Schoolplatenmuseum.nl ongeveer 500 schoolplaten uit hun collectie mogen overnemen. Daarmee is een belangrijk deel van hun levenswerk veiliggesteld voor de toekomst en toegankelijk geworden voor nieuwe generaties liefhebbers, verzamelaars en onderzoekers.
De eerste kennismaking met twee bevlogen schoolplatenverzamelaars
Toen wij voor het eerst bij Ria en Tom aankwamen, werden we bijzonder gastvrij ontvangen. Al snel werd duidelijk dat we niet zomaar bij verzamelaars aan tafel zaten.
De verhalen volgden elkaar in hoog tempo op. Over bijzondere vondsten, verdwenen scholen, beroemde illustratoren, zeldzame platen en de veranderingen binnen het onderwijs. Het enthousiasme werkte aanstekelijk.
Op iedere vraag volgde een verhaal.
Op iedere schoolplaat volgde een herinnering.
Het werd een middag waarop de tijd ongemerkt voorbijvloog.
Een passie ontstaan in het onderwijs
De oorsprong van de verzameling ligt bij Ria.
Toen Ria werkzaam was in het basisonderwijs ontstond haar belangstelling voor deze educatieve wandplaten. In haar klas hingen verschillende platen die niet alleen als lesmateriaal dienden, maar ook een belangrijke sfeerbepalende rol hadden.
Wat begon als professionele interesse groeide langzaam uit tot een passie.
De eerste platen die zij aanschafte waren afkomstig uit de beroemde serie Metselen van illustrator Cornelis Jetses. Een serie die volgens haar nog altijd laat zien hoe sterk onderwijs en illustratie vroeger met elkaar verbonden waren.
Samen met Tom groeide de verzameling vervolgens jaar na jaar verder uit.
Niet vanuit een investeringsoogpunt, maar vanuit bewondering voor de afbeeldingen, de verhalen en de geschiedenis die iedere plaat met zich meebrengt.
Meer dan zeshonderd schoolplaten
In de loop der jaren bouwden Ria en Tom een indrukwekkende verzameling op van ruim zeshonderd schoolplaten.
Daarbij beperkten zij zich niet uitsluitend tot Nederlandse platen. Hoewel de verzameling begon met Nederlandse uitgaven, kwamen later ook Duitse schoolplaten in beeld.
Hun belangstelling ging vooral uit naar:
- dierenplaten
- topografische schoolplaten
- aardrijkskundige onderwerpen
- natuuronderwijs
- educatieve wandplaten met een sterk verhaal
Toch blijkt uit het interview dat het onderwerp niet altijd doorslaggevend was.
Toen we vroegen wat haar destijds zo aansprak in schoolplaten, antwoordde Ria eenvoudig:
"Iedere plaat heeft iets wat mij aantrekt."
Misschien is dat wel precies wat een echte verzamelaar onderscheidt van een handelaar.
Een gedeelte van de collectie die tientallen jaren door Ria en Tom werd opgebouwd.
Op zoek naar bijzondere platen
Zoals iedere verzamelaar hebben ook Ria en Tom platen die een speciale plaats in hun hart hebben gekregen.
Eén van de meest bijzondere platen die zij ooit vonden was:
Centraal Station te Amsterdam
Een plaat die volgens hen direct indruk maakte door onderwerp, uitstraling en historische waarde.
Nog bijzonderder zijn misschien wel de platen waarvan verzamelaars denken dat ze nooit meer zullen opduiken.
Voor Ria en Tom is dat de beroemde schoolplaat:
Schaatsenrijders van Van Geldorp
Een plaat die jarenlang hoog op hun verlanglijst stond en uiteindelijk toch werd gevonden.
Ook de platen van Van Geldorp behoren tot hun mooiste ontdekkingen.
Favoriete platen
- Sinterklaas
- Kerst
- Schaatsenrijders
- Lente
- Appelpluk
Meer dan tweeduizend schoolplaten in bezit gehad
Hoewel hun collectie op het moment van ons bezoek ruim zeshonderd platen omvatte, hebben Ria en Tom gedurende hun leven veel meer oude schoolplaten voorbij zien komen.
Op de vraag hoeveel schoolplaten zij in totaal hebben gehad, volgt een indrukwekkend antwoord:
"Ruim 2000."
De meeste platen werden gevonden via particulieren en scholen.
Soms kwamen de platen uit schoolgebouwen die werden opgeruimd of verbouwd. In enkele gevallen werden platen zelfs letterlijk gered van vernietiging.
Zo vertelde een eigenaar ooit dat hij een aantal schoolplaten uit een container bij een school had gehaald.
Verhalen zoals deze laten zien hoe kwetsbaar dit erfgoed eigenlijk is.
Een tweede bezoek
Enkele dagen na onze eerste kennismaking keerden wij terug.
Dit keer met een gehuurd busje.
Want inmiddels hadden we besloten om ongeveer vijfhonderd oude schoolplaten uit de collectie over te nemen voor Schoolplatenmuseum.nl.
Bij aankomst bleek opnieuw hoe omvangrijk de verzameling was.
Samen hebben we uren besteed aan het zorgvuldig verpakken, dragen en laden van de schoolplaten. Iedere plaat vertegenwoordigt immers een stukje geschiedenis.
Toen alles eindelijk in het busje stond, bleek dat de beschikbare ruimte precies voldoende was.
Veel voller had het niet gekund.
Na een heerlijke kop koffie en nog enkele gesprekken over schoolplaten, illustratoren en bijzondere vondsten namen we afscheid.
Het busje vertrok richting Nederland, gevuld met een bijzondere collectie en minstens zoveel mooie herinneringen.
Een huiskamer vol erfgoed
Eenmaal thuis wachtte een nieuwe uitdaging.
Schoolplatenmuseum.nl beschikt momenteel nog niet over een eigen depotruimte.
Daardoor moest de collectie tijdelijk in huis worden opgeslagen.
Dat leverde een bijzonder gezicht op.
De hal stond vol.
De koffiehoek stond vol.
De keuken stond vol.
De huiskamer stond vol.
Overal stonden stapels schoolplaten.
Voor bezoekers leek het misschien een enorme hoeveelheid materiaal.
Voor ons voelde het als een schatkamer vol verhalen.
Het laden van een deel van de circa 500 schoolplaten die werden overgenomen door Schoolplatenmuseum.nl.
Digitaliseren voor de toekomst
Direct na aankomst zijn we begonnen met het fotograferen, beschrijven en digitaliseren van de collectie. Dat is een omvangrijke klus.
Iedere plaat wordt gefotografeerd, geregistreerd en onderzocht voordat deze uiteindelijk online verschijnt. Inmiddels zijn de eerste honderd platen verwerkt. Deze zullen binnenkort stap voor stap op Schoolplatenmuseum.nl worden gepubliceerd.
Daarna volgt de rest van de collectie. Op die manier blijven deze bijzondere onderwijsmiddelen behouden voor toekomstige generaties.
Belangrijke illustratoren van schoolplaten
Tijdens het interview vroegen wij welke illustratoren volgens Ria en Tom het belangrijkst zijn geweest.
De naam die direct werd genoemd was:
Cornelis Jetses
Volgens hen wist Jetses als geen ander onderwijs, vakmanschap en illustratie samen te brengen.
Daarnaast hebben zij ook belangstelling voor topografische kaarten van Bakker en Rusch en Werelddelen (met afbeeldingen van dieren erop) van Westermann.
- Van Lummel
- Van Geldorp
- Isings
- Bakker & Rusch
- Jung Koch
- Westermann
- Haack-Painke
Het inladen van circa 500 schoolplaten voor transport naar Schoolplatenmuseum.nl.
Cultureel erfgoed
Waarom is het belangrijk om historische schoolplaten te bewaren?
Het antwoord van Ria en Tom was helder:
"Het is cultureel erfgoed. Dat moet blijven bestaan."
Daarmee raken zij precies de kern van wat Schoolplatenmuseum.nl wil bereiken.
Schoolplaten vertellen niet alleen wat kinderen vroeger leerden.
Ze laten ook zien hoe men vroeger naar de wereld keek, hoe onderwijs werd gegeven en hoe illustratoren ingewikkelde onderwerpen begrijpelijk maakten voor leerlingen.
Het zijn vensters naar het verleden.
Verzamelaars zoals Ria en Tom hebben een belangrijke rol gespeeld in het behoud van oude schoolplaten. Veel platen die tegenwoordig als cultureel erfgoed worden beschouwd, zijn niet door musea maar door particuliere verzamelaars bewaard gebleven. Zonder hun inzet zouden talloze vintage schoolplaten verloren zijn gegaan tijdens schoolsluitingen, verbouwingen en opruimingen.
Een boodschap voor toekomstige verzamelaars van educatieve wandplaten
Aan het einde van het interview vroegen wij welk advies zij willen meegeven aan toekomstige verzamelaars.
Het antwoord was eenvoudig maar waardevol:
"Verzamel wat je zelf mooi vindt."
Na tientallen jaren verzamelen blijkt dat misschien wel het geheim.
Niet verzamelen omdat iets zeldzaam is.
Niet verzamelen omdat iets geld waard kan worden.
Ria en Tom nemen afscheid van een deel van hun verzameling.
Maar verzamelen omdat een afbeelding, een verhaal of een herinnering je raakt.
Wij danken Ria en Tom hartelijk voor hun gastvrijheid, hun vertrouwen en hun jarenlange inzet voor het behoud van schoolplaten.
Dankzij verzamelaars zoals zij blijven deze bijzondere stukken onderwijs- en cultuurgeschiedenis bewaard.
En dankzij hun overdracht kunnen honderden historische schoolplaten binnenkort door iedereen worden bewonderd via Schoolplatenmuseum.nl.
Veelgestelde vragen
Hoeveel oude schoolplaten hadden Ria en Tom?
Antwoord: Ruim 600 in hun eigen collectie. In totaal hadden zij meer dan 2000 schoolplaten in bezit gehad.
Welke historische schoolplaten verzamelden zij het liefst?
Antwoord: Onder andere dierenplaten, aardrijkskunde, topografische kaarten en natuuronderwijs.
Welke illustratoren waarderen zij het meest?
Antwoord: Cornelis Jetses werd als eerste genoemd, naast onder meer Isings en Van Geldorp.
Hoeveel platen zijn overgenomen door Schoolplatenmuseum.nl?
Antwoord: Ongeveer 500 schoolplaten.
Over Ria en Tom
- Verzamelaars sinds: circa 40 jaar
- Voormalig beroep: Ria was onderwijzeres
- Hoogtepunt collectie: meer dan 600 schoolplaten
- Totaal verzameld: ruim 2000 schoolplaten
- Overgenomen door Schoolplatenmuseum.nl: circa 500 schoolplaten
- Favoriete illustratoren: Cornelis Jetses, Isings en Van Geldorp