Collectie schoolplaten
Een unieke collectie van onderwijs, illustratie en nostalgie
Nederlandse schoolplaten behoren tot de meest herkenbare en bijzondere objecten uit de geschiedenis van het onderwijs. Meer dan een eeuw lang hingen zij aan de muren van klaslokalen door heel Nederland. Grote kleurrijke wandplaten brachten geschiedenis, natuur, aardrijkskunde, techniek en Bijbelverhalen zichtbaar tot leven voor generaties schoolkinderen.
Schoolplaten op onderwerp
Ontdek schoolplaten gerangschikt op thema, van natuur en geschiedenis tot aardrijkskunde en techniek.
Schoolplaten op volgorde van uitgifte
Bekijk de schoolplaten per periode en zie hoe onderwijsillustraties door de jaren heen veranderden.
Schoolplaten met diverse formaten
Van kleine schoolwandplaten tot grote wandplaten: ontdek schoolplaten in allerlei originele formaten.
Schoolplaten op materiaal
Ontdek waarop schoolplaten vroeger werden gedrukt, geplakt en bevestigd met karton, linnen en hout.
Nieuw in de museum collectie
De nieuwste aanwinsten uit onze collectie oude schoolplaten, wandkaarten en educatief erfgoed.
Buitenlandse schoolplaten
Bekijk bijzondere en oude schoolplaten uit Duitsland, Frankrijk, Engeland en de rest van Europa.
De wereld van de Nederlandse schoolplaat
Deze collectie laat zien hoe rijk en veelzijdig de wereld van de schoolplaat werkelijk was. De platen vormen niet alleen oud lesmateriaal, maar ook een combinatie van:
- illustratiekunst,
- cultuurgeschiedenis,
- druktechniek,
- en onderwijsvernieuwing.
Vanaf het einde van de negentiende eeuw groeide het zogenaamde aanschouwingsonderwijs sterk. Onderwijzers ontdekten dat kinderen beter leerden wanneer zij onderwerpen niet alleen hoorden, maar ook konden zien. Uitgeverijen zoals:
- J.B. Wolters,
- Noordhoff,
- Malmberg,
- en Thieme
gaven daarom complete series schoolplaten uit voor gebruik in het lager onderwijs.
Aan deze platen werkten bekende illustratoren zoals:
- J.H. Isings,
- Cornelis Jetses,
- en M.A. Koekkoek,
maar ook tientallen minder bekende kunstenaars die het visuele gezicht van het Nederlandse klaslokaal mee vormgaven.
De onderwerpen waren enorm divers. Er bestonden platen over:
- Romeinen en Vikingen,
- Nederlandse landschappen,
- dieren en planten,
- koloniale gebieden,
- beroepen,
- verkeer,
- anatomie,
- en het dagelijks leven van vroeger.
Veel platen waren rijk gevuld met details zodat leerlingen steeds nieuwe elementen konden ontdekken tijdens de les.
Ook qua uitvoering verschilden schoolplaten sterk van elkaar. Sommige werden gedrukt op stevig papier met linnen versteviging en houten ophanglatten, terwijl andere platen op karton of hardboard werden bevestigd. Formaten varieerden van kleine onderwijsprenten tot indrukwekkende wandplaten van meer dan een meter breed.
De oudste platen uit deze collectie dateren uit de negentiende eeuw, terwijl sommige series nog tot ver in de jaren zestig en zeventig in gebruik bleven. Daarmee vertellen schoolplaten niet alleen het verhaal van het onderwijs, maar ook van veranderende tijden, illustratiestijlen en maatschappelijke ontwikkelingen.
Vandaag worden Nederlandse schoolplaten gewaardeerd als:
- cultureel erfgoed,
- nostalgische wandkunst,
- en tastbare herinneringen aan het klaslokaal van vroeger.
Deze collectie brengt de wereld van de schoolplaat opnieuw tot leven, als kunstvorm, onderwijsinstrument en venster op een verdwenen tijdperk.