Collectie schoolplaten
Een unieke collectie van onderwijs, illustratie en nostalgie
Nederlandse schoolplaten behoren tot de meest herkenbare en bijzondere objecten uit de geschiedenis van het onderwijs. Meer dan een eeuw lang hingen zij aan de muren van klaslokalen door heel Nederland. Grote kleurrijke schoolplaten en historische wandkaarten brachten geschiedenis, natuur, aardrijkskunde, techniek en Bijbelverhalen zichtbaar tot leven voor generaties schoolkinderen.
Historische wandkaarten in de collectie
De collectie omvat duizenden afbeeldingen uit het onderwijs van vroeger, variërend van kleine onderwijsprenten tot grote historische wandkaarten. Samen geven zij een uniek beeld van hoe generaties leerlingen kennismaakten met geschiedenis, natuur, aardrijkskunde, techniek en cultuur.
Schoolplaten op onderwerp
Ontdek schoolplaten gerangschikt op thema, van natuur en geschiedenis tot aardrijkskunde en techniek.
Schoolplaten op illustrator
Ontdek schoolplaten van bekende illustratoren zoals Cornelis Jetses, J.H. Isings, M.A. Koekkoek en vele andere kunstenaars.
Topstukken historische wandkaarten
Ontdek onze meest bijzondere historische wandkaarten en topstukken. Ideaal voor ambassades, ministeries, bibliotheken, hotels en kastelen.
Schoolplatenmuseum.nl onderzoeken
Bekijk onze onderzoeken. Deze zijn met veel enthousiasme en precisie uitgevoerd
Nieuw in de museumcollectie
De nieuwste aanwinsten uit onze collectie oude schoolplaten, wandkaarten en educatief erfgoed.
Schoolplaten op materiaal
Ontdek waarop schoolplaten vroeger werden gedrukt, geplakt en bevestigd met karton, linnen en hout.
Schoolplaten door de tijd heen
Bekijk de schoolplaten per periode en zie hoe onderwijsillustraties door de jaren heen veranderden.
Buitenlandse schoolplaten
Bekijk bijzondere en oude schoolplaten uit Duitsland, Frankrijk, Engeland en de rest van Europa.
De wereld van de Nederlandse schoolplaat
Deze collectie laat zien hoe rijk en veelzijdig de wereld van de schoolplaat werkelijk was. De platen vormen niet alleen oud lesmateriaal, maar ook een combinatie van:
- illustratiekunst,
- cultuurgeschiedenis,
- druktechniek,
- en onderwijsvernieuwing.
Vanaf het einde van de negentiende eeuw groeide het zogenaamde aanschouwingsonderwijs sterk. Onderwijzers ontdekten dat kinderen beter leerden wanneer zij onderwerpen niet alleen hoorden, maar ook konden zien. Uitgeverijen zoals:
- J.B. Wolters,
- Noordhoff,
- Malmberg,
- en Thieme
gaven daarom complete series schoolplaten uit voor gebruik in het lager onderwijs.
Aan deze platen werkten bekende illustratoren zoals:
- J.H. Isings,
- Cornelis Jetses,
- en M.A. Koekkoek,
maar ook tientallen minder bekende kunstenaars die het visuele gezicht van het Nederlandse klaslokaal mee vormgaven.
De onderwerpen waren enorm divers. Er bestonden platen over:
- Romeinen en Vikingen,
- Nederlandse landschappen,
- dieren en planten,
- koloniale gebieden,
- beroepen,
- verkeer,
- anatomie,
- en het dagelijks leven van vroeger.
Veel platen waren rijk gevuld met details, zodat leerlingen tijdens iedere les opnieuw iets konden ontdekken.
Ook qua uitvoering verschilden schoolplaten sterk van elkaar. Sommige werden gedrukt op stevig papier met linnen versteviging en houten ophanglatten, terwijl andere platen op karton of hardboard werden bevestigd. Formaten varieerden van kleine onderwijsprenten tot indrukwekkende wandplaten van meer dan een meter breed.
De oudste platen uit deze collectie dateren uit de negentiende eeuw, terwijl sommige series nog tot ver in de jaren zestig en zeventig in gebruik bleven. Daarmee vertellen schoolplaten niet alleen het verhaal van het onderwijs, maar ook van veranderende tijden, illustratiestijlen en maatschappelijke ontwikkelingen.
Vandaag worden Nederlandse schoolplaten gewaardeerd als:
- cultureel erfgoed,
- nostalgische wandkunst,
- en tastbare herinneringen aan het klaslokaal van vroeger.
Deze collectie brengt de wereld van de schoolplaat opnieuw tot leven, als kunstvorm, onderwijsinstrument en venster op een verdwenen tijdperk.
Historische wandkaarten en onderwijskaarten
Naast schoolplaten bevat de collectie ook historische wandkaarten, topografische kaarten en grote onderwijskaarten die vroeger in klaslokalen werden gebruikt. Deze kaarten vormen een belangrijk onderdeel van de collectie en laten zien hoe generaties leerlingen kennismaakten met Nederland, Europa en de wereld.
Tegenwoordig worden schoolplaten gewaardeerd door verzamelaars, musea, bibliotheken, erfgoedinstellingen en liefhebbers van historische wanddecoratie. Samen vormen zij een uniek venster op de geschiedenis van het onderwijs, de illustratiekunst en de manier waarop kennis vroeger werd overgedragen.
Veelgestelde vragen over schoolplaten
Wat zijn schoolplaten?
Schoolplaten zijn grote geïllustreerde onderwijsplaten die vroeger in klaslokalen werden gebruikt om lesstof visueel uit te leggen. Ze behandelden onderwerpen als geschiedenis, aardrijkskunde, natuur, beroepen en wetenschap.
Wanneer werden schoolplaten gebruikt?
Schoolplaten werden vooral gebruikt tussen ongeveer 1850 en 1970. Sommige series bleven zelfs nog tot in de jaren zeventig en tachtig in gebruik.
Waar werden schoolplaten voor gebruikt?
Schoolplaten hielpen leerlingen om lesstof beter te begrijpen door onderwerpen zichtbaar te maken. Ze vormden een belangrijk onderdeel van het aanschouwingsonderwijs.
Welke onderwerpen komen voor op schoolplaten?
Er bestaan schoolplaten over geschiedenis, aardrijkskunde, natuur, dieren, planten, beroepen, verkeer, anatomie, techniek, religie en het dagelijks leven van vroeger.
Wie maakten de bekendste Nederlandse schoolplaten?
Bekende illustratoren van schoolplaten zijn onder andere J.H. Isings, Cornelis Jetses en M.A. Koekkoek. Hun werk behoort tot de meest geliefde schoolplaten van Nederland.
Wat is het verschil tussen een schoolplaat en een historische wandkaart?
Een schoolplaat is meestal een geïllustreerde onderwijsplaat over een bepaald onderwerp. Een historische wandkaart is vaak een grote kaart van een land, regio of de wereld die werd gebruikt tijdens aardrijkskundelessen.
Zijn alle schoolplaten in de collectie origineel?
De collectie bestaat uit originele historische schoolplaten en wandkaarten die daadwerkelijk in het onderwijs zijn gebruikt. Veel exemplaren zijn tientallen jaren oud.
Waarom worden schoolplaten tegenwoordig verzameld?
Schoolplaten worden gewaardeerd vanwege hun historische waarde, nostalgische uitstraling, illustratiekunst en de herinneringen die zij oproepen aan het onderwijs van vroeger.
Zijn schoolplaten cultureel erfgoed?
Ja. Historische schoolplaten geven inzicht in de geschiedenis van het onderwijs, illustratiekunst, druktechnieken en maatschappelijke ontwikkelingen. Daarom worden zij steeds vaker beschouwd als cultureel erfgoed.
Hoe groot is de collectie van Schoolplatenmuseum.nl?
De collectie bevat een grote verscheidenheid aan schoolplaten en historische wandkaarten uit binnen- en buitenland. De verzameling groeit voortdurend door nieuwe aanwinsten, onderzoek en schenkingen.
Wat is de oudste schoolplaat in de collectie?
De collectie bevat schoolplaten uit verschillende perioden. De oudste exemplaren dateren uit de negentiende eeuw en geven een bijzonder beeld van het onderwijs van vroeger.