Bijplaat Bij de ruïne

Een bijzondere schoolplaat over dieren van de schemering en de nacht

Deze anatomische bijplaat behoort tot de bekende Nederlandse schoolplatenserie Dieren in hun omgeving en sluit aan op de hoofdplaat "Bij de Ruïne". Waar de hoofdplaat het leven rond oude muren, torens en vervallen gebouwen toont, richt deze bijplaat zich op de anatomie van enkele van de meest mysterieuze bewoners van dergelijke plaatsen.

Generaties leerlingen maakten met behulp van deze plaat kennis met roofvogels, vleermuizen en andere dieren die vooral actief zijn wanneer de meeste mensen slapen.

De verborgen techniek van roofvogels en vleermuizen

De afbeeldingen op deze plaat laten zien hoe verschillende dieren zijn aangepast aan een leven in de schemering of nacht.

Te zien zijn onder meer:

• de karakteristieke kop van een ransuil;
• de krachtige klauwen waarmee uilen hun prooi grijpen;
• een speciaal gevormde uilenveer die geruisloze vlucht mogelijk maakt;
• het volledige skelet van een vleermuis;
• de bouw van vleermuisvleugels;
• schedels van vleermuizen en ratten;
• de opvallende kop van de grote hoefijzerneus.

Door deze details afzonderlijk weer te geven konden leerlingen begrijpen hoe deze dieren jagen, vliegen, luisteren en zich oriënteren.

Onderwijs met verwondering

In de tijd voordat natuurdocumentaires en digitale animaties beschikbaar waren, vormden grote wandplaten als deze een belangrijk venster op de natuur. Tijdens de les wees de onderwijzer met een aanwijsstok naar de verschillende onderdelen, terwijl de klas aandachtig volgde.

De combinatie van wetenschappelijke nauwkeurigheid en artistieke kwaliteit maakte deze platen tot een geliefd hulpmiddel in het natuuronderwijs.

Een tastbaar stuk Nederlands educatief erfgoed

Tegenwoordig herinneren deze schoolplaten aan een periode waarin onderwijs sterk gericht was op kijken, vergelijken en ontdekken. Veel van deze platen verdwenen na schoolvernieuwingen of raakten beschadigd door intensief gebruik.

Juist daardoor zijn originele exemplaren bewaard gebleven als waardevolle getuigen van de Nederlandse onderwijsgeschiedenis.

Uitgegeven door J.B. Wolters

Deze plaat werd uitgegeven door J.B. Wolters' Uitgeversmaatschappij N.V. Groningen – Djakarta, één van de belangrijkste Nederlandse onderwijsuitgevers van de twintigste eeuw.

De serie werd samengesteld door:

• L. Dorsman Cz.
• K.M. Knip
• A. Millink

Hun doel was om leerlingen niet alleen dieren te laten herkennen, maar ook inzicht te geven in hun bouw, leefwijze en bijzondere aanpassingen aan de natuur.