Waarom dit erfgoed belangrijk is

Meer dan honderd jaar lang hingen schoolplaten in vrijwel ieder klaslokaal van Nederland. Zij brachten:

• geschiedenis,
• natuur,
• aardrijkskunde,
• techniek,
• religie,
• en maatschappelijke onderwerpen

zichtbaar tot leven voor miljoenen schoolkinderen.

Schoolplaten bepaalden niet alleen wat kinderen leerden, maar ook:

• hoe zij leerden kijken;
• welke beelden zij onthielden;
• en hoe zij zich de wereld voorstelden.

Daarmee vormen schoolplaten een unieke spiegel van hun tijd.

Zij vertellen iets over:

• onderwijsvernieuwing;
• maatschappelijke normen;
• koloniale geschiedenis;
• natuurbeleving;
• religie;
• en de ontwikkeling van visuele communicatie.

Toch zijn veel van deze platen:

• beschadigd geraakt;
• verdwenen;
• weggegooid;
• of vergeten.

Ook kennis over:

• illustratoren;
• uitgeverijen;
• druktechnieken;
• en historische achtergronden

dreigt verloren te gaan.

Een erfgoedvorm die vaak wordt onderschat

Schoolplaten bevinden zich op het snijvlak van:

• onderwijs,
• kunst,
• geschiedenis,
• illustratie,
• en drukwerk.

Toch krijgen zij vaak minder aandacht dan andere vormen van cultureel erfgoed.

Veel mensen zien schoolplaten vooral als:

• nostalgische decoratie;
• oude posters;
• of herinneringen aan vroeger.

Maar in werkelijkheid vertegenwoordigen zij:

• ambachtelijke druktechnieken;
• illustratiekunst van hoog niveau;
• en de geschiedenis van het Nederlandse onderwijs.

Veel platen werden gemaakt door gerenommeerde kunstenaars en illustratoren die jarenlang werkten aan:

• historische reconstructies;
• natuurillustraties;
• en educatieve afbeeldingen voor scholen.

Deze website wil bijdragen aan een bredere erkenning van schoolplaten als serieus cultureel erfgoed.

Documenteren voordat kennis verdwijnt

Een belangrijk onderdeel van onze missie is:

documentatie en onderzoek

Van veel schoolplaten is nog altijd onbekend:

• wie de illustrator was;
• wanneer een plaat precies werd gedrukt;
• welke druktechniek werd gebruikt;
• of hoe de plaat in het onderwijs werd ingezet.

Ook bestaan er vaak:

• verschillende drukken;
• buitenlandse varianten;
• aangepaste uitgaven;
• en zeldzame proefdrukken.

Veel informatie bevindt zich nog:

• in particuliere verzamelingen;
• op zolders;
• in oude schoolgebouwen;
• of in archieven die nauwelijks toegankelijk zijn.

Door kennis te verzamelen en openbaar te maken willen wij bijdragen aan het behoud van deze geschiedenis.

Restauratie en digitaal behoud

Veel originele schoolplaten zijn kwetsbaar geworden door:

• ouderdom;
• vocht;
• verkleuring;
• scheuren;
• schimmel;
• en intensief gebruik.

Daarom wil dit museum ook aandacht besteden aan:

restauratie en digitaal behoud

Zowel fysieke restauratie als digitale restauratie kunnen helpen om schoolplaten voor de toekomst te bewaren.

Door:

• hoge resolutie scans;
• kleurherstel;
• digitale reconstructies;
• en archivering

kan waardevolle informatie behouden blijven, zelfs wanneer het origineel beschadigd raakt.

Samenwerken aan het behoud van schoolplaten

Het behoud van schoolplaten en onderwijs-erfgoed vraagt om samenwerking. Daarom staat dit museum open voor iedere organisatie, instelling of particulier met een hart voor schoolplaten en de geschiedenis van het onderwijs.

Wij geloven dat juist door kennis, collecties en ervaring te bundelen waardevol erfgoed behouden kan blijven voor toekomstige generaties.

Samenwerking is mogelijk met onder andere:

• musea;
• archieven;
• bibliotheken;
• scholen;
• erfgoedinstellingen;
• verzamelaars;
• universiteiten;
• illustratoren;
• restauratoren;
• drukwerkdeskundigen;
• kringlooporganisaties;
• en particuliere liefhebbers.

Ook mensen die:

• oude schoolplaten bezitten;
• informatie hebben over illustratoren;
• historische documenten bewaren;
• of willen helpen met onderzoek en digitalisering

kunnen bijdragen aan het zichtbaar maken van deze bijzondere geschiedenis.

Door samen te werken ontstaat niet alleen een groter archief, maar ook een netwerk van mensen die zich inzetten voor het bewaren van het visuele geheugen van het Nederlandse onderwijs.

Iedere bijdrage — groot of klein — helpt mee om het erfgoed van de schoolplaat levend te houden.

Toegankelijk voor iedereen

Onze missie is niet alleen gericht op verzamelen, maar ook op:

toegankelijk maken

Wij willen dat:

• verzamelaars;
• onderzoekers;
• scholen;
• erfgoedinstellingen;
• kunstenaars;
• en geïnteresseerden

de geschiedenis van de schoolplaat kunnen ontdekken.

Daarom combineren wij:

• historische informatie;
• beeldmateriaal;
• illustratoren;
• druktechnieken;
• onderwijsverhalen;
• en erfgoedonderzoek

op één centrale plek.

Samenwerking en vrijwilligers

Het bewaren van cultureel erfgoed is niet iets wat één persoon alleen kan doen.

Daarom zoekt dit project samenwerking met:

• vrijwilligers;
• verzamelaars;
• historici;
• oud-onderwijzers;
• restauratoren;
• archieven;
• musea;
• en liefhebbers van onderwijs-erfgoed.

Vrijwilligers kunnen helpen met:

• onderzoek;
• schrijven;
• digitaliseren;
• documenteren;
• vertalen;
• restaureren;
• en het opsporen van onbekende schoolplaten.

Iedere bijdrage helpt mee om een stukje geschiedenis zichtbaar te houden.

Waarom steun belangrijk is

Veel schoolplaten en historische documenten verdwijnen ieder jaar opnieuw. Zonder aandacht en ondersteuning gaat waardevolle kennis verloren.

Steun van:

• vrijwilligers;
• sponsoren;
• erfgoedliefhebbers;
• en culturele partners

maakt het mogelijk om:

• onderzoek voort te zetten;
• collecties digitaal vast te leggen;
• restauraties uit te voeren;
• en dit erfgoed toegankelijk te houden voor toekomstige generaties.