Schoolplaat Om Huizen en Bouwterrein – Stadsnatuur als leefgebied
Natuur tussen huizen en straten
Wie denkt dat natuur alleen voorkomt in bossen, heidevelden of moerassen, vergist zich. Deze bijzondere schoolplaat Om Huizen en Bouwterrein laat zien dat ook steden, woonwijken en industrieterreinen belangrijke leefgebieden zijn voor planten en dieren. Juist op plaatsen waar mensen wonen en werken ontstaat vaak een verrassend rijke biodiversiteit.
De plaat werd uitgegeven door Uitgeverij Hebri in samenwerking met natuureducatieve organisaties en had als doel kinderen bewust te maken van de natuur in hun directe leefomgeving.
Een verrassend rijke stadsnatuur
Op de schoolplaat zijn verschillende stedelijke leefgebieden afgebeeld. We zien onder meer parken en gazons, spoorbermen, braakliggende bouwterreinen en verwaarloosde hoekjes tussen gebouwen.
Juist deze ogenschijnlijk onbelangrijke plaatsen blijken waardevolle schuil- en voedselgebieden te zijn voor tal van diersoorten.
Tussen de huizen vinden we onder andere de vos, bosuil, merel, spreeuw, huismus en kokmeeuw.
Daarnaast komen kleine zoogdieren zoals de bruine rat en huismuis voor.
Ook insecten, waaronder de dagpauwoog, sint-jacobsvlinder en kleine vos, profiteren van bloemrijke ruigten.
Wilde planten in de stad
De plaat besteedt veel aandacht aan plantensoorten die zich uitstekend hebben aangepast aan het stedelijke milieu.
Soorten als paardenbloem, grote weegbree, brandnetel, klein hoefblad en wilgeroosje groeien vaak op plekken waar de bodem regelmatig wordt verstoord.
Dergelijke planten worden soms ten onrechte als onkruid beschouwd, maar vormen een onmisbare voedselbron voor vlinders, bijen en andere insecten.
Bovendien bieden zij schuilplaatsen aan talloze kleine dieren.
Een educatieve waarschuwing tegen vervuiling
Een opvallend onderdeel van de schoolplaat is de afbeelding van afval, oude vaten, blikjes en chemische stoffen.
Met de tekst "Opgeruimd staat netjes" wilden de makers kinderen bewust maken van de gevolgen van vervuiling voor mens en natuur.
Deze boodschap sluit aan bij de groeiende aandacht voor milieubescherming in de jaren zeventig en tachtig.
De plaat laat zien dat natuurbehoud niet alleen gaat over zeldzame gebieden, maar ook over zorgvuldig omgaan met de eigen woonomgeving.
Een vooruitstrevende schoolplaat
Om Huizen en Bouwterrein behoort tot de modernere generatie Nederlandse schoolplaten. In tegenstelling tot veel oudere wandplaten, die vooral natuurgebieden op het platteland toonden, richt deze plaat zich op de natuur dicht bij huis.
Daarmee was de schoolplaat haar tijd vooruit.
Tegenwoordig spreken biologen vaak over "stedelijke ecologie" of "natuurinclusieve steden".
Deze schoolplaat liet leerlingen al tientallen jaren geleden zien dat zelfs tussen huizen, spoorlijnen en bouwterreinen een rijke en waardevolle natuur aanwezig kan zijn.
Erfgoed van natuureducatie
Tegenwoordig vormt deze schoolplaat niet alleen een waardevol educatief document, maar ook een tastbare herinnering aan de ontwikkeling van het Nederlandse natuuronderwijs. De plaat laat zien hoe men kinderen leerde om met andere ogen naar hun eigen woonomgeving te kijken: niet als een versteende wereld, maar als een levend ecosysteem vol planten en dieren.