Die Erde – Orbit-Wandkarte
Titel: Die Erde – Orbit-Wandkarte
Uitgever: Westermann
Cartografie: Esselte Map Service AB, Stockholm
Drukker: Esselte Herzogs AB, Stockholm
Copyright: 1981
Projectie: Van der Grinten-projectie
Schaal: 1 : 20.000.000 aan de evenaar
Formaat: circa 197 × 135 cm
Taal: Duits
Onderwerp: Wereldkaart, klimaat, vegetatie en aardrijkskundeonderwijs
Een wereldkaart uit het laatste tijdperk van de grote schoolwandkaarten
Deze indrukwekkende schoolwandkaart met de titel “Die Erde – Orbit-Wandkarte” behoort tot de laatste generatie grote geografische onderwijskaarten die speciaal werden ontwikkeld voor klassikaal gebruik. Met een formaat van circa 197 x 135 centimeter domineerde deze kaart vroeger letterlijk het klaslokaal. De kaart werd uitgegeven door de Duitse onderwijsuitgeverij Westermann en gedrukt in 1981, een periode waarin wandkaarten nog een essentieel hulpmiddel vormden bij aardrijkskundelessen.
Wat deze kaart bijzonder maakt, is dat zij niet alleen de politieke en natuurkundige kenmerken van de aarde toont, maar ook inzicht geeft in klimaatgebieden, vegetatiezones, landschappen en menselijke activiteiten. Hierdoor fungeerde zij als een complete visuele samenvatting van de wereld zoals die begin jaren tachtig werd onderwezen.
Wilt u deze kaart aanschaffen?
Een wereld in verandering
Deze kaart toont een wereld die inmiddels grotendeels verdwenen is. Het is een momentopname uit de laatste fase van de Koude Oorlog.
Op de kaart is nog duidelijk de Sowjet-Unie afgebeeld, een staatsverband dat pas in 1991 uiteen zou vallen. Ook landen en grenzen die tegenwoordig anders zijn ingericht, zijn hier nog zichtbaar zoals zij begin jaren tachtig bestonden. Daardoor heeft de kaart tegenwoordig niet alleen een educatieve waarde, maar ook een belangrijke historische betekenis.
Opvallende historische kenmerken:
- De Sovjet-Unie bestaat nog.
- Duitsland is nog verdeeld.
- Joegoslavië bestaat nog.
- Tsjechoslowakije bestaat nog.
- Veel huidige landen bestonden nog niet als zelfstandige staten.
Voor moderne kijkers vormt de kaart een fascinerend tijdsdocument. Zij laat zien hoe de wereld eruitzag vóór de grote geopolitieke veranderingen van de jaren negentig en vóór de digitalisering van het onderwijs. Zij laat een wereld zien die inmiddels verdwenen is.
Uitgeverij Westermann
De kaart werd uitgegeven door Westermann, een van de bekendste Duitse onderwijsuitgeverijen. Sinds de negentiende eeuw produceerde Westermann atlassen, leerboeken, wandkaarten en andere educatieve materialen voor scholen in Duitsland en daarbuiten.
Westermann stond bekend om zijn hoge kwaliteit, duidelijke cartografie en grote formaten die ook achter in een klaslokaal goed leesbaar waren. Veel scholen in Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland en delen van Nederland maakten gebruik van hun kaarten.
De kaart draagt bestelnummer 300417 en maakt deel uit van de zogeheten Orbit-serie, een moderne reeks onderwijskaarten die werd ontwikkeld om aardrijkskundige thema’s overzichtelijk en visueel aantrekkelijk te presenteren.
Cartografie en productie
Voor deze kaart werd gebruikgemaakt van de Van der Grinten-projectie, een kaartprojectie die de wereld in een vrijwel ronde vorm afbeeldt. Deze projectie werd in de twintigste eeuw veel toegepast voor wereldkaarten omdat zij een evenwicht bood tussen herkenbaarheid en geografische nauwkeurigheid.
De cartografische gegevens werden verzorgd door Esselte Map Service AB uit Stockholm. De druk werd uitgevoerd door Esselte Herzogs AB, eveneens gevestigd in Stockholm. Op de kaart staat als copyrightjaar 1981 vermeld.
Daarnaast bevindt zich op het exemplaar een datumstempel van 25 september 1981. Vermoedelijk betreft dit een datum die verband houdt met de productie, distributie of ingebruikname van deze specifieke kaart.
De combinatie van Duitse educatieve vormgeving en Zweedse cartografische expertise resulteerde in een bijzonder verzorgde en gedetailleerde wereldkaart.
Meer dan een gewone wereldkaart
Wat deze wandkaart onderscheidt van veel andere wereldkaarten uit dezelfde periode, is de uitgebreide educatieve informatie langs de onderzijde.
Deze grote schoolwandkaart behoort tot de laatste generatie klassieke onderwijskaarten die vóór de digitalisering van het onderwijs werden geproduceerd.
De kaart combineert meerdere functies:
- Wereldkaart
- Natuurkundige kaart
- Klimaatkaart
- Vegetatiekaart
- Bevolkingskaart
- Onderwijskaart voor aardrijkskunde
Onder de kaart zijn verschillende foto's opgenomen die belangrijke landschappen en vegetatiezones van de aarde tonen, waaronder:
- Tundra
- Hooggebergte en gletsjers
- Naaldwouden
- Tropische regenwouden
- Akkerbouwgebieden
- Moerasgebieden
- Savannes
- Halfwoestijnen
- Zoutwoestijnen
Bij iedere afbeelding wordt bovendien met kleine overzichtskaarten aangegeven waar deze gebieden op aarde voorkomen.
Daardoor kon een docent in één les zowel topografie als klimaatkunde, vegetatiekunde en economische geografie behandelen. De kaart vormde als het ware een complete aardrijkskundeles aan de muur.
Reliëf en natuurkundige informatie
De kaart is rijk voorzien van natuurkundige details. Bergketens, hoogvlakten, riviersystemen en oceaandiepten zijn zorgvuldig weergegeven. Ook warme en koude zeestromen zijn aangegeven, zodat leerlingen inzicht kregen in de invloed van oceanen op klimaat en weer.
Door de subtiele reliëfwerking ontstaat bovendien een driedimensionale indruk van het aardoppervlak. Dit verhoogde de leesbaarheid en maakte het eenvoudiger om landschappen en gebergten te herkennen.
Een schoolkaart uit het analoge tijdperk
De kaart is zeer nauwkeurig te dateren.
Op de kaart staat: Copyright © Esselte Map Service AB, Stockholm 1981
en Druk: Esselte Herzogs AB, Stockholm 1981
Dat betekent dat deze uitvoering in 1981 werd gedrukt. Daarnaast staat op de kaart:
25 Sep. 1981
Dit lijkt een datumstempel die waarschijnlijk betrekking heeft op:
- levering;
- kwaliteitscontrole;
- distributie;
- of ingebruikname.
Toen deze kaart werd gedrukt bestonden digitale schoolborden, internet en online kaarten nog niet. Wereldatlassen, globes en grote wandkaarten vormden de belangrijkste informatiebron voor aardrijkskundeonderwijs.
Leerlingen leerden continenten, oceanen, landen en hoofdsteden kennen door gezamenlijk naar een kaart als deze te kijken terwijl de docent met een aanwijsstok uitleg gaf.
Juist daardoor roept deze kaart bij veel mensen herinneringen op aan hun schooltijd. Zij vertegenwoordigt een tijdperk waarin kennis letterlijk aan de muur hing.