Dybdahl schoolplaat 43 – Krokodillen en hagedissen
Een zeldzame Noorse schoolplaat over reptielen
Deze bijzondere schoolplaat uit de beroemde reeks Dybdahl's Zoölogische Wandplaten toont verschillende reptielen en anatomische details die vroeger tijdens de biologieles werden gebruikt. De plaat draagt het nummer 43 en maakt deel uit van de vierde afdeling van de serie, gewijd aan reptielen en amfibieën. Op de voorstelling zijn onder meer een Nijlkrokodil, een gewone hagedis, een leguaan en een kameleon afgebeeld.
De schoolplaat werd ontworpen door de Noorse onderwijzer en natuuronderzoeker Peter Dybdahl (1842-1912). Zijn omvangrijke serie van 64 wandplaten gold aan het einde van de negentiende eeuw als een van de meest vooruitstrevende leermiddelen voor het natuuronderwijs in Scandinavië.
Natuuronderwijs met oog voor detail
Opvallend aan deze plaat is de wetenschappelijke nauwkeurigheid. Naast complete dieren worden ook afzonderlijke lichaamsdelen weergegeven, zoals poten, koppen en tongen. Hierdoor konden leerlingen niet alleen de dieren herkennen, maar ook de bouw van verschillende reptielen bestuderen.
De centrale afbeelding toont de indrukwekkende Nijlkrokodil. Daaromheen zijn vergrotingen opgenomen van onder andere de achterpoten van een krokodil en alligator, de kop van een hagedis, de kop van een leguaan en de karakteristieke tong van een kameleon. Deze combinatie van totaalbeeld en detail was kenmerkend voor de didactische aanpak van Dybdahl.
Uitgegeven in Noorwegen en Nederland
De oorspronkelijke Dybdahl-platen verschenen in Noorwegen vanaf circa 1880. Later werden zij ook in andere landen uitgegeven.
Dit exemplaar draagt een uitgavesticker van P. Noordhoff uit Groningen, een bekende Nederlandse educatieve uitgever die verschillende Noorse schoolplaten voor het Nederlandse onderwijs beschikbaar maakte.
Vroege uitgaven zijn herkenbaar aan de decoratieve rij medailles boven het plaatnummer, zoals ook op dit exemplaar zichtbaar is.
Een zeldzame overlever uit de schoolklas
Hoewel de Dybdahl-serie ooit op veel scholen werd gebruikt, zijn complete en originele exemplaren tegenwoordig schaars.
Vooral platen uit de afdelingen reptielen, amfibieën en ongewervelde dieren worden nog maar zelden aangeboden.
Deze schoolplaat vormt daarom niet alleen een waardevol didactisch document, maar ook een belangrijk onderdeel van het erfgoed van het negentiende-eeuwse natuuronderwijs.
Zij laat zien hoe leerlingen meer dan een eeuw geleden kennismaakten met de fascinerende wereld van reptielen.
Peter Dybdahl en zijn nalatenschap
Peter Dybdahl ontwikkelde zijn wandplaten met als doel natuuronderwijs toegankelijk en visueel aantrekkelijk te maken.
Zijn werk werd in meerdere landen gebruikt en behoort tegenwoordig tot de meest gezochte Scandinavische schoolplaten.
Binnen de collectie van het Schoolplatenmuseum nemen de Dybdahl-platen dan ook een bijzondere plaats in als voorbeelden van hoogwaardig negentiende-eeuws onderwijsmateriaal.
